Een nieuw soort kwaadsappig katholicisme slaat om zich heen. Het wordt belichaamd door J.D. Vance, vice-president onder de man die hij ooit Amerika’s Hitler noemde. In 2018 heeft hij zich echter tot het pausdom bekeerd. Sindsdien ziet zijn wereld er heel anders uit.
ANTON VAN HOOFF
Wat is er aan de hand met het geloof mijner jeugd? Tot nu toe kenmerkte het rooms-katholicisme zich door soepele goedmoedigheid. Ach, een zonde beging iedereen wel eens, maar die kon alras in de biechtstoel worden vergeven. Daarom waren volgens’t Amsterdamsch Hoerdom uit 1684 de snollen van de 17de eeuw rooms; iedere maand zuiverden ze hun ziel bij de priester.
Bekeringen tot de Kerk van Rome waren tot voor kort uiterst zeldzaam. Die van Gerard Reve was wel te verklaren door de nichterigheid die de Kerk met haar gewaden en rituelen uitstraalt.
COWBOYS VOOR CHRISTUS
Maar sinds kort gaat er een wervende werking uit van een kwaadaardig katholicisme. Het wordt belichaamd in J.D. Vance, vice-president onder de man die hij ooit Amerika’s Hitler noemde. In 2018 heeft hij zich echter tot het pausdom bekeerd. Sindsdien ziet zijn wereld er heel anders uit. Zijn bezoek aan Jezus’ representant op aarde, Pasen 2025, was de laatste audiëntie van paus Franciscus – over een verband met diens dood kan men alleen maar konkelfoezen. Vance verscheen in Vaticaanse kleuren, een gele das op het witte fond van het overhemd. Alleen het speldje van de Amerikaanse vlag op het rever getuigde van weinig eerbied voor een wereldkerk. Als je hem op de foto ziet neerkijken op de paus in zijn rolstoel, vraag je je af: zou hij echt geloven dat hij bij de communie Jezus’ lichaam consumeert? En neemt hij andere groteske geloofspunten, zoals maagdelijke geboorte en opstanding, heus als waar aan? Maar ja, je kunt ver gaan in gehuichel of zelfbedrog.
Deze vertegenwoordiger van het New Catholicism bestond het zelfs om het christelijk gebod van naastenliefde binnenste buiten te keren. Had Augustinus niet gesproken van de ordo amoris, de rangorde van liefde? Van nature, verklaarde de kerkvader, is de mens het hemd nader dan de rok. Hij vervolgde dat de ware christen juist die zelfzucht overwint. De vicepresidentiële moraaltheoloog dacht echter dat Augustinus het egoïsme juist goedkeurde! Wijlen paus Franciscus heeft hem nog op de vingers kunnen tikken, maar zo’n berisping laat natuurlijk een reeds kil mens koud.
In het rechtse Texas is een ware bekeringsgolf aan de gang. Maar ook in Nederland hebben we cowboys voor Christus. In 2023 trad Eva Vlaardingerbroek, politieke en persoonlijke flirt van Thierry Baudet, toe tot de Rooms-Katholieke Kerk. En dan hebben we de Civitas Christiana, die ons meer dan lentekriebels bezorgt.
BISSCHOP VOOR TRUMP
Onder hielenlikkers die D. Trump omringen, zijn niet alleen meer evangelicale televisiedominees, maar er is onder hen ook de ‘internetbischop’ Robert Emmett Barron, sinds 2022, prelaat van Winona-Rochester. Hij richtte in 2011 het mediakanaal Word on Fire op. De producties van de verbale brandstichter gaan wijselijk voorbij aan de onzinnige geloofsleer van de Kerk van Rome; ze scheppen vooral een spirituele sfeer waarin zielen kunnen wegdeinen.
Op 5 maart mocht de bisschop een zitting van het Congres bijwonen. Op 7 maart schreef hij dat hij die als ‘de liturgie van de democratie’ had ervaren – alleen jammer dat de Democraten zich zo oneerbiedíg bij de plechtigheid gedroegen. Trumps toespraak ervoer Barron als een misoffer. Als de priester betrad die de zaal om de dienst te beginnen. Barrons kruiperige beschrijving is paragraaf voor paragraaf door de National Catholic Reporter – op het internet – gefileerd; gelukkig zijn er nog Amerikaanse roomsen die over analytische vermogen beschikken.
Geen wonder dat Barron op 25 maart – net als kardinaal Dolan (zie verderop) – tot lid van de White House Religious Liberty Commission is benoemd. We weten wat ‘godsdienstvrijheid’ in de trumpiaanse newspeak beduidt: ongrondwettige bevoorrechting van het christendom.
CYBER-SAINT
De Kerk is steeds naarstig op zoek naar heiligen. Op 7 september is Carlo Acutis aan de santenkraam toegevoegd. Hij, zoals veel heiligen afkomstig uit een welgestelde familie, heeft als puber digibete geestelijken geholpen aan websites. Zelf heeft hij vanaf 2004 op het internet een lijst aangelegd van alle ‘gegarandeerd echte’ verschijningen van Maria. Ook maakte hij een inventaris van alle wonderen in verband met de eucharistie. Hier is voor de ‘euchibeten’ wel uitleg nodig. De eucharistie is de naam voor het hele katholieke misoffer, met als hoogtepunt de ‘transsubstantiatie’. Dan zet de priester de hostie, een plakje ongedesemd brood, en wijn om in het lichaam en bloed van Jezus zelf. Even later mogen gelovigen zich aan vroom kannibalisme overgeven door de hostie te consumeren – de wijn blijft aan de priester voorbehouden.
In de Lista Miracoli Eucaristici nel Mondo is Olanda bescheiden met acht gevallen vertegenwoordigd, met als topper het Mirakel van Amsterdam in 1345: een uitgebraakte ouwel liet zich maar niet verbranden. Tot de dag van vandaag wordt ter herdenking jaarlijks een nachtelijk Stille Omgang gemaakt.
Bevorderlijk voor de heiligverklaring was dat Carlo al als vijftienjarige stierf, na mooie laatste woorden. Zijn sanctitas werd bevestigd door twee onverklaarbare genezingen, natuurlijk van inwendige euvels – God geeft nou nooit eens een geamputeerd been terug. Nu heeft de Kerk een heuse Cyber-Saint. Als dus je computer vastloopt, voortaan niet vloeken, maar Heilige Carlo Acutis aanroepen.
HEILIGE CHARLIE
Nog een heilige: Charlie Kirk. Natuurlijk moeten treiteraars als hij niet vermoord worden, maar als martelaars van het vrije woord te heiligen gaat toch te ver – ook bij Theo van Gogh had en heb ik mijn bedenkingen. Bij Kirk, op 10 september doodgeschoten uit nog steeds omstreden motieven, wordt serieus de vraag gesteld met wie hij te vergelijken is.
Met Jezus zelf, vindt Chris Verhagen, psychiater en influencer van het YouTube-kanaal Christelijke Apologeet. Hij vergelijkt Kirks dood met de kruisiging van Jezus: ‘Ook Jezus werd neergezet als een oproerkraaier, een politiek activist. Dat frame legitimeerde zijn dood.’ (NRC 23/9).
Bij de viering (de zogenaamde memorial) van Kirks dood op 21 september werd een reusachtig kruis aangesleept – wel met een wieltje van onderen.
Kirk lijkt misschien toch meer, bedenkt Verhagen iets minder godslasterlijk, met de Heilige Stephanos, de eerste die om zijn geloof in Christus werd gestenigd (Handelingen 6:8-7:60).
Nee hoor, vindt Kardinaal Timothy Dolan van New York, Kirk was meer een Sint Paulus. In het programma Fox & Friends prees hij hem als ‘een missionaris, een evangelist, een held.’ Dolan is ook lid van Trumps Religious Liberty Commission.
Al deze ontsporingen zijn genoeg reden om bezorgd te zijn over een nieuw kwaadaardig katholicisme.