DOOR MATHIJS MUL
Wie Christopher Nolans The Odyssey ziet (of Homerus leest, natuurlijk) zou bijna gaan denken dat een monarchie zo gek niet is. In het oude Griekenland wisten vorsten nog hoe je het goede voorbeeld gaf. Toen de oorlog uitbrak vluchtten ze niet naar Londen, maar streden met hun manschappen in de frontlinie. Ze verzonnen militaire listen in plaats van fiscale.
Wat hadden zij wat de Oranjes missen?
Misschien maakt hun goddelijke afstamming het verschil. Of is de stamboom van ons koningshuis ook terug te voeren tot de Olympus?
De Oranjes kunnen bogen op een illustere kwartierstaat. Willem Alexander stamt niet alleen via 19 kriskras lopende lijnen af van Willem de Zwijger. De directe route loopt vanaf diens broer, en omvat veel andere grootheden zoals Aschwin von Sierstorpff-Cramm (pasja bij de Turkse sultan) en Paul I van Rusland (tsaar met historische mopshondenneus).
Imposant, maar het haalt het niet bij de stamboom van Odysseus, koning van Ithaka. Diens grootvader van moederskant was Autolycus, volgens Hesiodus de zoon van post- en handelsgod Hermes. Opa van vaderszijde was Arcesius, wiens vader niemand minder was dan de dondergod Zeus zelf (zijn moeder was volgens Aristoteles een tot mensenvrouw getransitioneerde beer).
Drie stappen in de stamboom en we zijn al bij de oppergod beland – logisch dat Odysseus’ mannen hem zelfs na tien jaar bushcraften op een Turks strand nog respecteerden. Voeren we dezelfde genealogische exercitie uit bij kroonprinses Amalia, dan stranden we bij Bernhard van Lippe-Biesterfeld. Toevallig ook een heerschap met een recordaantal buitenechtelijke nakomelingen, maar daar houdt de gelijkenis met Zeus wel op.
Eén van de pijlers waaraan ons vorstenhuis zijn autoriteit ontleent, is het geloof. ‘Wij Willem Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden,’ luidt de aanhef van Nederlandse wetten. Wat houdt die ‘gratie Gods’ precies in? We moeten het niet zo letterlijk nemen als het ‘droit divin‘ van de Franse vorsten, het ‘goddelijk recht’ om te heersen (een leuk scriptieonderwerp voor Amalia bij haar studie Rechten). Maar betekenisloos kan het ook niet zijn.
Het zou voor de gewone burger allemaal een stuk makkelijker te behappen zijn als er, naast schele tsaren, SS’ers en juntaleden, gewoon een godheid in de bloedlijn zat. De RVD, niet bekend om z’n zuinigheid als het om Oranje legitimering gaat, heeft daar nooit iets over losgelaten. Valse bescheidenheid? Wie de stamboeken goed uitpluist ziet immers dat er wel degelijk hemelse hoop gloort voor onze Oranjes.
Als we de historische bronnen mogen geloven lopen er zelfs meerdere routes van de godenwereld naar Huis ten Bosch. Laten we eerst de Noordse lijn onder de loep nemen. Onze huidige koning is een nazaat van de Britse koning George I, die op zijn beurt afstamde van de huizen Stuart, Tudor, York en Plantagenet. De Plantagenets kwamen voort uit de Angelsaksische koningshuizen die over Engeland heersten voordat Willem de Veroveraar in 1066 het Kanaal overstak met z’n Normandische nouveaux riches. De monnik Beda beschreef in zijn 8e-eeuwse Historia ecclesiastica gentis Anglorum hoe de Angelsaksische vorsten afstamden van de mythische Wictgils, Witta, Wecta en uiteindelijk Wotan, ook bekend als Odin – niet alleen een biologische supermarkt, maar ook een Noords-Germaanse oergod. Odin staat voor oorlog, geneeskunst en magie. Misschien verklaart deze genetische link de gevoeligheid van Oranjes voor gebedsgenezers.
Odin is nog maar de eerste god in de mix. Een andere route loopt via koningin Máxima, die een Peruviaanse prinses tot haar overgrootmoeders mag rekenen. Deze prinses stamde af van een keizerlijke dynastie van de Inca’s. De Incakeizer werd aanbeden als zoon van de zonnegod Inti, waarmee we een tweede goddelijke voorouder te pakken hebben. Zonnegod Inti is vooral de geschiedenisboeken ingegaan vanwege de mensenoffers die in zijn naam werden gebracht. Je kan veel over Máxima zeggen, maar deze bloeddorst lijkt ze niet geërfd te hebben – al helpt het dat ze tegenwoordig amper nog zelf achter het stuur zit.
Tot slot is er een conventionelere route, die loopt via Karel de Grote. Zowel Willem Alexander als Máxima stammen op verschillende manieren af van de keizer van het Heilige Roomse Rijk. In zijn 7e-eeuwse kronieken beschreef de historicus Fredegarius hoe Karels Frankische koningshuis zijn oorsprong kan terugvoeren tot de heersers over het oude Troje. Zo zijn we weer terug bij de film van Christopher Nolan, al moeten we voor de oorsprong van het Trojaanse koningshuis toch echt bij Homerus zijn. Eén van de stamvaders daarvan was Erichthonius, getrouwd met de dochter van riviergod Simoeis. Zijn achtergrond in watermanagement heeft onze koning dus niet van een vreemde.
En wie was nu de grootvader van de Trojaanse patriarch Erichthonius? De oppergod Zeus. Mythologisch gezien is Willem Alexander dus even legitiem als Odysseus, omdat hij afstamt van Karel de Grote. Net zoals overigens 80 procent van de Nederlandse bevolking.